Učestvovali smo na petom Socioekološkom forumu u Skoplju, koji je ponovo okupio stručnjakinje i stručnjake iz oblasti urbane sociologije, ekologije, biologije i politike iz zemalja Zapadnog Balkana i susedstva pod naslovom „Stvaranje mesta za socio-ekološku pravdu“.
„U vremenu produbljivanja društvenih nejednakosti i ubrzavanja ekoloških kriza, naši javni prostori nose potencijal da postanu moćni alati za transformaciju. Način na koji oblikujemo, koristimo i zamišljamo ove prostore odražava ne samo naše prioritete već i naše vrednosti i kolektivnu budućnost. Stvaranje mesta nudi nadu i participativan odgovor: poziva zajednice da ponovo zamisle grad ne kao proizvod već kao zajednički proces utemeljen u brizi, pravdi i održivosti“, naveli su organizatori, fondacija Fridrih Ebert Štiftung i Institut za socijalnu demokratiju Progres iz Skoplja.
Iskra Krstić, istraživačica u Polekolu, je u okviru foruma bila mentorka dva panela: radionice naslovljene Prostor za sve: Socijalna inkluzija, i radionice posvećene psiho-telesnoj percepciji grada. Krstić je na radionicama sarađivala sa Ljubicom Slavković, projektnom direktorkom Nove planske prakse iz Beograda, i Jakovom Popovskim, scenaristom i kulturnim radnikom organizacije Pro Peace iz Skoplja.
Krstić je učesnicima približila analitička sredstva iz oblasti urbane sociologije, i instrumente iz oblasti urbanističkog planiranja i planske politike, kao i alate iz oblasti zaštite životne sredine i kritiku antropocentričnog pristupa, ukazujući na potrebu da se gradski ambijenti planiraju za ljude – ali i za ekosisteme i adaptaciju na klimatske promene. U okviru radionice senzorne percepcije grada Krstić i Slavković su skrenule pažnju učesnica i učesnika na ključne uticaje socijalizma, sindikalizma i feminizma na ideju i praksu ostvarivanja građanskih i političkih prava, uključujući i pravo na samo telesno prisustvo u javnom prostoru u svojstvu građanki, pravo na zdravu i bezbednu životnu sredinu, te pravo na participaciju, kao prava koja su preduslovi za učešće u debati o čulnoj percepciji građana u javnom prostoru.
Razgovaralo se i o pojmovima javnog prostora kao mesta kulturnog i društveno-političkog života i javnog prostora kao okvira komercijalne razmene. Svoje mesto u razmeni ideja su našli i periodi ključni za urbanističke – i simboličke – rekonstrukcije Skoplja, kao paradigmatski primeri urbanističkih politika u periodu SFRJ i u tranzicionom periodu.
Urbanistkinje su se osvrnule i na pojam placemakinga, stvaranja mesta, centralni pojam ovogodišnjeg Socio-ekološkog foruma. Kako su pojasnile, mestima se u teoriji smatraju celine koje su više od lokacije na mapi: celine koje imaju karakter, identitet, istoriju i sa kojima građani mogu da se emotivno i funckionalno povežu. Potreba za naglašavanjem mesta i stvaranjem uslova za njihovo gajenje se javlja usled toga što gradovima dominira neoliberalna urbanizacija, koja zarad interesa finansijskog kapitala razara celine i kontinuitet suživota grada i zajednice. Ona pretvara ambijente u ne-mesta, sterilne građevinske strukture koje se često i menjaju brže nego što su građani u stanju da se na njih naviknu. Učesnicima je skrenuta pažnja i na vremensku komponentu prostornog razvoja i mogućnost harmonične interakcije između izgrađene sredine i društva. Urbanistkinje su naglasile da su, razliku od ne-mesta, koja sprečavaju okupljanje, mesta su preduslov za sretanje građanki i građana u fizičkom prostoru, koja pogoduju demokratskim praksama.
U forumu su učestvovali predstavnici izvršne i zakonodavne vlasti, predstavnici/ce nevladinog sektora, novinari/ke, predstavnici/ce sindikata iz Slovenije, Hrvatske, Bosne i Hercegovine, Srbije, Bugarske, Rumunije, Albanije, Kosova, Grčke.
